👑"วิเชียรมาศ" จากแมวมงคลชั้นสูงในราชสำนักอยุธยา สู่ "Siamese Cat" ขวัญใจคนทั่วโลก
🐈‍⬛🇹🇭
แมววิเชียรมาศเป็นหนึ่งในสายพันธุ์แมวโบราณของไทยที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน โดยปรากฏหลักฐานเก่าแก่ที่สุดในสมุดข่อยโบราณหรือ "ตำราแมว" ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย

💎 นาม "วิเชียรมาศ" เป็นคำสมาสภาษาบาลี-สันสฤกษ์ที่มีความหมายอันเป็นมงคลว่า "เพชรแห่งทอง" หรือ "เพชรแห่งดวงจันทร์"

✨ ในอดีตได้รับการยกย่องให้เป็นแมวมงคลชั้นสูงที่ได้รับการเลี้ยงดูเฉพาะในเขตพระราชฐานของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ และวัดสำคัญเท่านั้น

💰 ตามคติความเชื่อโบราณระบุว่า หากผู้ใดเลี้ยงดูแมววิเชียรมาศจะช่วยขจัดสรรพโทษและสิ่งชั่วร้าย พร้อมทั้งนำพาโภคทรัพย์ ลาภยศ และความเจริญรุ่งเรืองมาสู่ผู้เป็นเจ้าของอย่างไม่ทันตั้งตัว

โดยในสมัยโบราณมีบันทึกว่ามูลค่าการซื้อขายแลกเปลี่ยนสูงถึงหนึ่งแสนตำลึงทอง
แม้ประชากรแมวจะเคยลดลงอย่างมากหลังการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง แต่ในยุครัตนโกสินทร์ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (นวม พุทฺธสโร) แห่งวัดอนงคาราม ได้ฟื้นฟูสายพันธุ์โดยการรวบรวมสมุดข่อยและเสาะหาแมวที่มีลักษณะตรงตามตำรามาขยายพันธุ์อีกครั้ง

จนกระทั่งในปัจจุบัน คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติได้ยกย่องให้แมววิเชียรมาศเป็น 1 ใน 5 แมวอัตลักษณ์ประจำชาติไทย ร่วมกับแมวสีสวาด ศุภลักษณ์ โกนจา และขาวมณี

🐱 ลักษณะเด่นอันเป็นเอกลักษณ์ของแมววิเชียรมาศคือ แต้มสีน้ำตาลไหม้ (Seal Point) 9 จุดบนร่างกาย ได้แก่ บริเวณใบหน้า (หน้ากาก) ใบหูทั้งสองข้าง ปลายเท้าทั้งสี่ข้าง หาง และอวัยวะเพศ พร้อมนัยน์ตาสีฟ้าใสเปล่งประกาย (Deep Blue)

🐈‍⬛ ในเชิงพันธุศาสตร์โมเลกุล แมววิเชียรมาศมีฐานพันธุกรรมดั้งเดิมเป็นแมวดำบริสุทธิ์ (BB DD) แต่การแสดงออกของสีขนถูกปรับเปลี่ยนโดยยีนกลายพันธุ์ด้อยที่เรียกว่า "ยีนฮิมาลายัน" ยีนนี้ส่งผลให้เอนไซม์ไทโรซิเนส (Tyrosinase) ที่ทำหน้าที่สร้างเม็ดสีเมลานินเกิดสภาวะไวต่ออุณหภูมิ โดยเอนไซม์จะทำงานได้ตามปกติเฉพาะในพื้นที่ที่มีอุณหภูมิต่ำกว่าอุณหภูมิแกนกลางของร่างกายเท่านั้น

ด้วยเหตุนี้ ขณะอยู่ในมดลูกของแม่แมวซึ่งมีอุณหภูมิอบอุ่นคงที่ ลูกแมวแรกเกิดจึงมีขนสีขาวครีมสม่ำเสมอกันทั่วทั้งตัว แต่เมื่อคลอดออกมาสัมผัสอากาศภายนอก ส่วนปลายของร่างกายที่มีอุณหภูมิต่ำกว่าจะเริ่มสร้างเม็ดสีจนเกิดเป็นแต้มสีเข้มเด่นชัดขึ้นตามวัย และในสภาวะแวดล้อมที่หนาวเย็นหรือเมื่อแมวมีอายุมากขึ้น อุณหภูมิผิวหนังที่ลดลงจะส่งผลให้สีขนบริเวณลำตัวปรับเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้มขึ้นด้วย

ยีนดังกล่าวยังส่งผลต่อระบบประสาทการมองเห็น ทำให้เส้นประสาทตาเบี่ยงทิศทางจนเกิดภาวะตาเหล่ดึงลูกตาเข้าหากัน ซึ่งเป็นลักษณะทางพันธุกรรมประจำสายพันธุ์มิใช่โรคทางกายภาพ

🌐 การแพร่กระจายของแมววิเชียรมาศสู่โลกตะวันตกเริ่มขึ้นในช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 24 โดยในปี พ.ศ. 2421 ประธานาธิบดี รัทเธอร์ฟอร์ด บี. เฮย์ส แห่งสหรัฐอเมริกา ได้รับมอบแมววิเชียรมาศชื่อ "Siam" จากกงสุลสหรัฐประจำกรุงเทพฯ

ต่อมาในปี พ.ศ. 2427 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้พระราชทานแมววิเชียรมาศคู่ผู้-เมีย ชื่อ "พ่อ" (Pho) และ "แม่" (Mia) ให้แก่ เอ็ดเวิร์ด เบลนโคว์ กูลด์ กงสุลใหญ่อังกฤษประจำกรุงเทพฯ โดยลูกแมวของคู่นี้ถูกนำเข้าประกวด ณ พระราชวัง Crystal Palace กรุงลอนดอน ในปี พ.ศ. 2428 จนสร้างความตื่นตัวและนำไปสู่การจัดตั้งสมาคมแมวสยามขึ้นในอังกฤษ
ตลอดศตวรรษที่ 20 การคัดเลือกสายพันธุ์ในต่างประเทศทำให้โครงสร้างร่างกายของแมววิเชียรมาศแยกออกเป็น 2 กลุ่มหลัก

🐱 กลุ่มดั้งเดิม (Traditional Applehead) มีโครงสร้างกะโหลกทรงกลมคล้ายผลแอปเปิล ร่างกายบึกบึน มีกล้ามเนื้อ ตรงตามลักษณะแมวพื้นเมืองในสมุดข่อย สุขภาพแข็งแรงและมีอายุขัยยาวนาน 15–20 ปี ปัจจุบันสมาคม TICA และ WCF ได้รับรองสายพันธุ์นี้แยกออกมาโดยใช้ชื่อสายพันธุ์ว่า "Thai Cat"

🐱 กลุ่มสากลโมเดิร์น (Modern Wedge-head) เกิดจากการผสมคัดเลือกสายพันธุ์รูปทรงสุดโต่ง มีหัวทรงสามเหลี่ยมแหลม ใบหูขนาดใหญ่ตั้งต่ำ ลำตัวยาวเรียว ได้รับการรับรองในสมาคม CFA ในนามสายพันธุ์ "Siamese" แต่มักมีปัญหาสุขภาพแทรกซ้อน เช่น โรคไต โรคหัวใจ และระบบทางเดินหายใจ ส่งผลให้อายุขัยเฉลี่ยสั้นลงเหลือเพียง 5–12 ปี

📢 นอกเหนือจากการเป็นแมวมงคลดั้งเดิมแล้ว แมววิเชียรมาศยังถูกใช้เป็นแมวฐานรากในการพัฒนาแมวสายพันธุ์ใหม่อีกมากมาย เช่น Balinese, Birman, Burmese, Himalayan และ Oriental Shorthair

ในปัจจุบัน ประเทศไทยได้ดำเนินมาตรการอนุรักษ์สายพันธุ์บริสุทธิ์ผ่านศูนย์อนุรักษ์แมวไทยโบราณ และสมาคมแมวไทยโบราณ (TIMBA) เพื่อรักษาประชากรแมวที่มีพันธุกรรมดั้งเดิมไว้ ควบคู่กับการผลักดันแมววิเชียรมาศให้เป็น Soft Power ทางวัฒนธรรม เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวประวัติศาสตร์และความอ่อนโยนของไทยสู่สายตาชาวโลกอย่างยั่งยืน